Odpukujesz w niewymalowane drewno. Nie podajesz ręki przez próg. Wiesz, że chleba się nie wyrzuca. Nikt Cię tego nie uczył świadomie — a jednak to robisz. Ile z tych odruchów ma coś wspólnego z dawnymi Słowianami?

W szkole mitologia grecka zajmuje kilka lekcji. Słowiańska — czasem jedno zdanie. Nie dlatego, że nasi przodkowie nie mieli wierzeń, tylko dlatego, że prawda o nich jest dużo trudniejsza do opowiedzenia niż gotowy panteon z internetu.

Chrzest Polski ma jedną datę. Zmiana wierzeń na wsi zajęła kilkanaście pokoleń. W tym czasie część dawnych obrzędów zniknęła, część zmieniła znaczenie, a część weszła w kalendarz kościelny i została tam do dziś.

Jedne imiona bogów zapisano w kronikach. Inne zrekonstruowano z nazw wsi. Jeszcze inne pojawiły się po raz pierwszy w XIX wieku — albo w internecie. Pokazujemy, jak odróżnić te warstwy od siebie.

Nie ma słowiańskiej Iliady. Nie ma księgi, którą ktoś stąd napisałby o własnych bogach. To, co nazywamy mitologią Słowian, jest mozaiką z brakującymi kawałkami — i cała sztuka polega na tym, żeby ich nie domalowywać.

Popielnica wykopana pod Łodzią w 1936 roku, kultura przeworska, przełom II i III wieku — stąd wziął się znak, który wisi dziś na co drugiej słowiańskiej zawieszce. Zanim kupisz podarek w tym klimacie, warto wiedzieć, co jest na nim wybite.

Ta nazwa jest złożeniem: gody i szczodry wieczór występują w polskich źródłach, ale wskazują dwie różne daty i żadna z nich nie jest przesileniem. Za to same zimowe zwyczaje mają spis starszy, niż się zwykle pisze — z około 1400 roku.

Dziewięć rzeczy, które robisz albo widziałeś na własne oczy — a które mają za sobą kilkaset, czasem ponad tysiąc lat. Przy każdej mówimy uczciwie, ile z tego wiadomo na pewno.

Zanim ktoś nazwał to spa, Słowianie budowali domek z kamiennym piecem, zalewali rozgrzane głazy wodą i wychodzili z niego czerwoni jak rak. Co z tej historii jest udokumentowane, a co dopisano jej później?

Nie zostawili po sobie ani jednej świątyni z kamienia, ani jednego zapisanego mitu. A mimo to imiona słowiańskich bogów przetrwały — w nazwach wsi, w przekleństwach, w kronikach pisanych przez ludzi, którzy ich nie lubili. Oto siedmiu, których warto poznać.