Krótka odpowiedź jest w tabeli niżej. Najbliższe punkty roku to równonoc jesienna 23 września 2026, Dziady na przełomie października i listopada oraz przesilenie zimowe 21 grudnia 2026. Dalej idzie Marzanna, Kupała i żniwa — z datami aż do grudnia 2027.
Jest przy tym rozróżnienie, którego nie robi większość kalendarzy krążących po internecie: część tych dat to fakt astronomiczny, który da się wyliczyć co do minuty, a część to termin umowny, ustalony długo po czasach pogańskich. Kolumna „charakter” mówi, z czym masz do czynienia.
Kalendarz 2026/2027 — wszystkie daty w jednym miejscu
| Wydarzenie | Data | Charakter |
|---|---|---|
| Równonoc jesienna | 23 IX 2026, 02:06 | astronomiczna, co do minuty |
| Dziady jesienne | 31 X – 2 XI 2026 | umowna — data z kalendarza kościelnego |
| Przesilenie zimowe | 21 XII 2026, 21:51 | astronomiczna |
| Gody | 25 XII 2026 – 6 I 2027 | staropolska nazwa okresu świąt |
| Szczodry wieczór | 5 I 2027 | poświadczona — przeddzień Trzech Króli |
| Równonoc wiosenna | 20 III 2027, 21:26 | astronomiczna |
| Topienie Marzanny | 21 III 2027 albo 4. niedziela postu | zwyczaj poświadczony od XV w. |
| Przesilenie letnie | 21 VI 2027, 16:11 | astronomiczna |
| Noc Kupały / świętojańska | 21/22 VI albo 23/24 VI 2027 | dwie tradycje, dwie daty |
| Dożynki | sierpień – wrzesień 2027 | ruchoma, po zakończeniu żniw |
| Równonoc jesienna | 23 IX 2027, 08:02 | astronomiczna |
| Przesilenie zimowe | 22 XII 2027, 03:43 | astronomiczna |
Cztery mieszanki na cztery pory roku
Marzanna na przedwiośnie, Łada na czerwcowy wieczór, Perun na pełnię lata, Mokosz po żniwach.
- Pokrzywa
- Zielona herbata
- Szałwia
- Len
Rytuał Marzanny
- Róża
- Jaśmin
- Wanilia
- Len
Rytuał Łady
- Mięta
- Trawa cytrynowa
- Rozmaryn
- Len
Rytuał Peruna
- Lawenda
- Rumianek
- Melisa
- Len
Rytuał Mokoszy
Cztery punkty, których nikt nie ustalał
Dwa przesilenia i dwie równonoce to jedyne daty w tym zestawieniu, które istnieją niezależnie od ludzi. Najkrótszy i najdłuższy dzień roku oraz dwa momenty, w których dzień równa się nocy, wypadają wtedy, kiedy wypadają — i wypadały tak samo tysiąc lat temu.
Że społeczności rolnicze uznawały te momenty za ważne, jest założeniem rozsądnym i zgodnym z tym, co widać w obrzędach zapisanych później. Czego nie mamy, to zapisu z epoki, który mówiłby, jak dokładnie je obchodzono i pod jaką nazwą. Wszystko, co o tym wiemy, przeszło przez kalendarz kościelny i przez etnografów XIX wieku.
Stopień pewności: same daty — pewne. Przebieg obrzędów w czasach pogańskich — odtwarzany.
Jesień: równonoc, dożynki i Dziady
Dożynki nie mają stałej daty i nigdy jej nie miały — kończyły się wtedy, kiedy kończyły się żniwa, więc w zależności od roku i regionu wypadały od sierpnia do września. To jedno z tych świąt, w których pierwotny sens jest czytelny bez żadnej rekonstrukcji: praca się skończyła, plon jest w stodole.
Dziady obchodzono co najmniej dwa razy w roku, wiosną i jesienią. Data „31 października” podawana dziś jako pewnik jest uporządkowaniem zrobionym po fakcie: ludowy kalendarz, z którego znamy ten obrzęd, był już wtedy zsynchronizowany z kościelnym, a więc ze Wszystkimi Świętymi i Zaduszkami.
Wieczerza z jedzeniem odłożonym dla zmarłych, otwarte drzwi, świeca w oknie i — rzecz najrzadziej wspominana — woda z czystym ręcznikiem dla tych, którzy przyszli z daleka. Rozbieramy to osobno w tekście o Dziadach.
Zima: przesilenie, Gody i szczodry wieczór
Tu najczęściej się myli trzy różne rzeczy, więc rozdzielmy je od razu.
- Przesilenie zimowe — 21 grudnia 2026, 21:51. Fakt astronomiczny, najkrótszy dzień w roku.
- Gody — staropolska nazwa okresu od Bożego Narodzenia do Trzech Króli, a nie jednej nocy. Wszystkie wieczory tego czasu nazywano świętymi i nie wypadało wtedy pracować.
- Szczodry wieczór — w polskich zapisach wieczór przed Trzema Królami, czyli 5 stycznia. Wtedy rozdawano upominki i pieczywo zwane szczodrakami.
Popularna dziś nazwa „Szczodre Gody”, przypięta do nocy przesilenia, łączy więc słowa wskazujące na dwie różne daty. Skąd się wzięła i co z niej jest naprawdę dawne, sprawdzamy w tekście o Szczodrych Godach.
Na podarek
Zestawy prezentowe i pakowanie — obdarowywanie się w te dni ma metrykę sprzed sześciuset lat.
- Rytuał Mokoszy
- Rytuał Peruna
- Rytuał Łady
- Kocanki
- Płatki róż
- Pakowanie prezentowe
Wielki słowiański podarek
- Rytuał Mokoszy
Mały słowiański podarek
Zapakowanie na dar
Wiosna: równonoc i topienie Marzanny
Marzanna ma wśród tych obrzędów najmocniejsze poświadczenie. Zwyczaj topienia kukły jest zapisany od XV wieku — i to w źródle, które próbowało go zakazać: biskup poznański Andrzej Łaskarz w 1420 roku polecał, żeby nie dopuszczać do wynoszenia i topienia w kałuży figury zwanej śmiercią.
Data jest dwojaka. Dziś topi się Marzannę zwykle 21 marca, w pierwszy dzień kalendarzowej wiosny; w tradycji zapisanej obrzęd wiązał się z czwartą niedzielą Wielkiego Postu, czyli z datą ruchomą. To ładny przykład tego, jak zwyczaj przechodzi z kalendarza kościelnego do świeckiego, nie przestając być tym samym zwyczajem.
Stopień pewności: zwyczaj — dobrze poświadczony od XV wieku. Dzisiejsza data — świecka i nowa.
Lato: przesilenie i noc Kupały
Tu również mamy dwie daty i obie są używane. Przesilenie letnie wypada 21 czerwca 2027 o 16:11 — to najdłuższy dzień roku. Noc świętojańska to z kolei wigilia świętego Jana, czyli 23 na 24 czerwca. Obrzędy kupalne przywiązały się w wielu miejscach właśnie do tej drugiej daty.
Ogień, woda i wianki puszczane z nurtem to elementy powtarzające się w zapisach najczęściej. Przeskakiwanie ognisk i szukanie kwiatu paproci trafiło do nich później i w takiej formie, w jakiej znamy je dziś, są raczej dziewiętnastowieczne niż pogańskie.
Cztery imiona rozłożone na rok
Nasze cztery mieszanki noszą imiona z tej samej tradycji i układają się na tym kalendarzu w sposób, który nie jest przypadkowy — ale też nie jest odtworzeniem żadnego obrzędu. To nasz porządek, nie zapis.
- Marzanna — przedwiośnie i domykanie tego, co się skończyło. Pokrzywa, zielona herbata, szałwia i len.
- Łada — czerwiec i wieczór we dwoje. Płatki róż i jaśmin.
- Perun — pełnia lata i poranek, po którym trzeba mieć siłę. Mięta, trawa cytrynowa, rozmaryn.
- Mokosz — jesień po żniwach, wieczór przed snem. Lawenda, rumianek i len.
Imię na etykiecie jest odwołaniem kulturowym, nie obietnicą działania. Mówi o porze roku i porze dnia, do której mieszanka jest pomyślana — i tyle deklaruje.
Ziołowe gąbki pod prysznic
Ten sam skład dla tych, którzy wanny nie mają.
- Pokrzywa
- Zielona herbata
- Szałwia
- Len
Gąbka Marzanny
- Lawenda
- Rumianek
- Melisa
- Len
Gąbka Mokoszy
- Mięta
- Trawa cytrynowa
- Rozmaryn
- Len
Gąbka Peruna
- Gąbka Mokoszy
- Gąbka Peruna
- Gąbka Marzanny
Dar trzech gąbek
Najczęstsze pytania
Kiedy wypada przesilenie zimowe 2026?
21 grudnia 2026 o godzinie 21:51 czasu polskiego. Rok później, w 2027, przesilenie wypada 22 grudnia o 03:43 — daty potrafią się przesuwać o dobę, bo rok astronomiczny nie dzieli się równo na doby.
Czy Dziady wypadają 31 października?
Tak się dziś przyjmuje, ale ta data pochodzi z kalendarza kościelnego, nie z zapisów pogańskich. Źródła mówią o obchodach dwa razy w roku, na przełomie kwietnia i maja oraz października i listopada — bez wskazania konkretnego dnia.
Noc Kupały czy noc świętojańska — która data jest właściwa?
Obie są używane i obie mają uzasadnienie: przesilenie letnie to 21 czerwca, a wigilia świętego Jana to 23 na 24 czerwca. Obrzędy kupalne w wielu regionach przesunęły się na tę drugą datę razem z kalendarzem kościelnym.
Czytaj dalej z serii „Śladami dawnych Słowian”
- Dziady — jak naprawdę wyglądało słowiańskie święto zmarłych
- Szczodre Gody — skąd ta nazwa i co jest w niej naprawdę dawne
- 9 słowiańskich zwyczajów, które przetrwały do dzisiaj
Ziołowa kąpiel nie zastępuje leczenia ani porady lekarskiej. Odwołania do wierzeń mają charakter kulturowy i nie są obietnicą działania.